Tavuklu Pilavda Cam Kırığı Riski!

Geri Çağırmalar Bir Kriz Değil, Güvenlik Mekanizmasıdır

Tavuklu Pilavda Cam Kırığı Riski!

Geri Çağırmanın Nedeni: Cam Parçası Riski

ABD’de perakende gıda zinciri Trader Joe’s ile üretici Ajinomoto Foods North America, Inc., dondurulmuş chicken fried rice ürünlerinde cam parçası (glass contamination) bulunma riski nedeniyle 3,3 milyon pounddan fazla ürünü geri çağırdı.

Geri çağırma kararı, ABD Tarım Bakanlığı’na bağlı Food Safety and Inspection Service (FSIS) tarafından 21 Şubat 2026 tarihinde kamuoyuna duyuruldu. Riskli olduğu belirlenen ürünlerin 8 Eylül – 17 Kasım 2025 tarihleri arasında üretildiği ve ülke genelinde satışa sunulduğu bildirildi.

Bu olay, yalnızca ABD için değil; Türkiye dahil tüm gıda üreticileri ve otoriteleri için, geri çağırma mekanizmasının neden hayati bir gıda güvenliği aracı olduğunu açık biçimde ortaya koyan güncel ve öğretici bir örnek niteliği taşımaktadır.

Geri çağırma, “pişirilmeye hazır olmayan (NRTE – Not Ready-To-Eat)” kategorisindeki dondurulmuş tavuklu pilav ürünlerini kapsamaktadır. Toplam geri çağırma miktarı yaklaşık 3.370.530 pounddur.

Ajinomoto – Yakitori Chicken with Japanese-Style Fried Rice

• Ambalaj: 1,53 kg karton koli (6 adet iç paket)

• Tavsiye edilen tüketim tarihleri: 26 SE 09 – 26 NO 12

• Tesis numarası: P-18356

• Dağıtım: Yalnızca Kanada’ya ihraç edilmiştir

Trader Joe’s – Chicken Fried Rice

• Ambalaj: 20 oz (yaklaşık 567 g) plastik paket

• Tavsiye edilen tüketim tarihleri: 8 Eylül 2026 – 17 Kasım 2026

• Tesis numarası: P-18356

• Dağıtım: ABD genelindeki tüm Trader Joe’s mağazaları

Bu noktada altı çizilmesi gereken kritik unsur şudur:
İzlenebilirlik bilgileri (tarih, tesis numarası, dağıtım alanı) kamuoyuyla açıkça paylaşılmıştır. Bu şeffaflık, geri çağırmanın etkinliğini belirleyen en temel faktörlerden biridir. Şirket, dört ayrı tüketici şikâyeti üzerine ürünlerde cam parçası bulunabileceğine dair bildirim aldığını açıklamıştır. Şu ana kadar herhangi bir yaralanma vakası rapor edilmemiştir. Buna rağmen FSIS, fiziksel tehlikenin ciddiyeti nedeniyle söz konusu ürünlerin kesinlikle tüketilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu yaklaşım son derece kritiktir:Zarar oluşmasını beklemeden müdahale edilmiştir. İşte geri çağırmanın özü tam olarak budur.

Cam Kontaminasyonu Neden Kritik Bir Tehlikedir?

Cam, gıda güvenliği açısından en yüksek riskli fiziksel tehlikelerden biri olarak kabul edilir. Bunun temel nedenleri:

• Kesici ve delici özellik taşıması

• Ağız, boğaz, mide ve bağırsak sisteminde ciddi ve kalıcı yaralanmalara yol açabilmesi

• Metal dedektör ve X-ray sistemleriyle her zaman güvenilir şekilde tespit edilememesi

Cam kontaminasyonu çoğunlukla:

• Kırılan cam ekipmanlar,

• Aydınlatma armatürleri,

• Cam içeren proses ekipmanları
  kaynaklıdır.

Bu nedenle HACCP sistemlerinde cam, “kritik fiziksel tehlike” olarak değerlendirilir ve şu unsurlar zorunlu kontrol önlemleri arasında yer alır:

• Cam ve kırılabilir malzeme envanteri,

• Cam kırılma prosedürleri,

• Koruyucu kaplama ve muhafaza önlemleri.

Bu kontrollerin kâğıt üzerinde değil, sahada gerçekten uygulanması, geri çağırmaları önlemenin ilk adımıdır.

Peki ''Geri Çağırma (Recall)'' Nedir?

Geri çağırma (recall); piyasaya arz edilmiş bir gıda ürününün, insan sağlığı için risk oluşturduğunun tespit edilmesi halinde, ürünün dağıtım zincirinden ve tüketiciden hızlı, izlenebilir ve kontrollü biçimde geri çekilmesi sürecidir.

Bilimsel olarak geri çağırma;

• Tehlike tanımlama (hazard identification)

• Risk değerlendirmesi (risk assessment)

• Risk yönetimi (risk management)
  adımlarının sahadaki karşılığıdır.

Bu süreç, HACCP, ISO 22000 ve benzeri önleyici gıda güvenliği sistemlerinin son savunma hattını oluşturur.

Türkiye Açısından Neden Doğru Anlaşılmalı?

Türkiye’de geri çağırma kavramı çoğu zaman:

• “Skandal”,

• “Denetim zafiyeti”,

• “Firma hatası”
  olarak algılanmaktadır. Bu bakış açısı doğru değildir.

Oysaki; Geri çağırma, sistemin çalışmadığını değil; çalıştığını gösterir.

Türkiye’de uygulamada çoğu zaman piyasadan çekme, toplatma veya idari yaptırım kavramları öne çıkarken; tüketiciye açık, şeffaf ve izlenebilir geri çağırma duyuruları sınırlı kalmaktadır.Bu durum, geri çağırmanın öneminin kamuoyunda yeterince anlaşılmasını da zorlaştırmaktadır.

Geri Çağırma Türleri (Risk Sınıflandırması)

• Class I – Yüksek Risk:
  Ölüm veya ciddi yaralanma riski
  Örnek: Cam parçası, Listeria, toksik kimyasallar

• Class II – Orta Risk:
  Geçici veya geri dönüşlü sağlık etkileri
  Örnek: Alerjen bildirimi eksikliği

• Class III – Düşük Risk:
  Sağlık riski düşük mevzuat uygunsuzlukları
  Örnek: Etiketleme hataları

Bu ABD örneği, net biçimde Class I geri çağırma kapsamındadır.

Geri Çağırmalar Bir Kriz Değil, Güvenlik Mekanizmasıdır

Geri çağırmalar, çoğu zaman olumsuz algılansa da gerçekte gıda güvenliği kültürünün en görünür ve en dürüst göstergesidir. Asıl başarısızlık;Risk tespit edildiği hâlde sessiz kalmak,ürünü piyasada tutmak ve tüketiciyi bilgilendirmemektir.

Gıda güvenliği;hatasız üretim iddiası değil, hata oluştuğunda insan sağlığını önceleyen doğru kararı zamanında verebilme cesaretidir.

Bu ABD örneği, Türkiye’de de geri çağırmanın bir itibar kaybı değil, tam tersine bir sorumluluk ve güven inşası aracı olarak anlaşılması gerektiğini açıkça göstermektedir.

Nurten Sırma

Gıda Güvenliği Denetim Uzmanı - Gıda Mühendisi

Sürdürülebilir Gıda Sistemleri Eğitmen