Kekin İçinden Çıkan Paket Küçük Çocuğu Hastanelik Etti: Gözden Kaçan Ambalaj Riski
Antalya'da yaşanan bir olay, paketli gıdaların içinden çıkan ve çoğu tüketicinin ne işe yaradığını bilmediği küçük paketleri yeniden gündeme taşıdı. İddiaya göre 6 yaşındaki Alpaslan Büyüközer, marketten satın alınan paketli çikolatalı keki açtıktan sonra ambalajın içinden çıkan küçük paketi çikolata sosu sanarak açtı, kekin üzerine döktü ve tüketti. Durumu fark eden ailesi hemen Zehir Danışma Merkezi'ni arayarak bilgi aldı. Yapılan yönlendirme üzerine hastaneye götürülen çocuk, üç gün boyunca tedavi ve gözlem altında tutulduktan sonra taburcu edildi.
Ailenin açıklamasına göre yapılan incelemelerde paketin içerisinde demir bazlı oksijen emici sistem bulunduğu belirlendi. Röntgen görüntülerinde söz konusu materyalin mide ve bağırsaklarda görüldüğü ifade edilirken, olay sonrasında ürün üzerindeki "Yemeyiniz" uyarılarının yeterince dikkat çekici olup olmadığı da tartışma konusu oldu.
Aslında birçok tüketicinin "nem alıcı" olarak bildiği bu küçük paketler, yalnızca nem kontrolü amacıyla kullanılmıyor. Gıda sektöründe uzun yıllardır kullanılan aktif ambalaj teknolojileri kapsamında oksijen emici sistemler de yaygın olarak tercih ediliyor. Bu sistemlerin önemli bir kısmı demir bazlı çalışıyor. Demir, ambalaj içerisindeki oksijenle reaksiyona girerek oksijeni ortamdan uzaklaştırıyor. Böylece küflenme yavaşlıyor, yağların oksidasyonu azalıyor, ürünün aroması daha iyi korunuyor ve raf ömrü uzuyor.
Bu uygulama yalnızca kuruyemişlerde veya et ürünlerinde değil, bazı uzun raf ömürlü keklerde, kurabiyelerde, pastacılık ürünlerinde ve özel fırıncılık ürünlerinde de kullanılabiliyor. Oksijen emici üreticilerinin teknik dokümanlarında özellikle yağlı kekler, moon cake olarak bilinen ay çörekleri, Asya ülkelerinde yaygın tüketilen pia cake türü dolgulu pastalar ve çeşitli şekerleme ürünleri için özel oksijen emici sistemlerin geliştirildiği belirtiliyor. Hatta yüksek yağ içeren ürünlerde kullanılmak üzere yağ geçirmeyen özel dış yüzeye sahip oksijen emici paketler üretiliyor.
Burada altı çizilmesi gereken nokta, bu paketlerin ürünün bozuk olduğunu göstermediğidir. Tam tersine amaç, ürünün daha uzun süre güvenli ve kaliteli kalmasını sağlamaktır. Ancak bu paketler gıdanın bir parçası değildir ve kesinlikle tüketilmemelidir. Özellikle küçük çocuklar için ciddi bir risk oluşturabilmektedir. Çünkü paketlerin şekli ve boyutu zaman zaman ketçap, baharat veya çikolata sosu poşetlerini andırabilmektedir. Okuma yazması olmayan ya da küçük yaşta çocuklar için yalnızca "Yemeyiniz" ifadesi her zaman yeterli olmayabilir.
Gıda güvenliği denildiğinde çoğu kişinin aklına bakteri, katkı maddesi veya son kullanma tarihi geliyor. Oysa ürün güvenliği yalnızca gıdanın içeriğinden ibaret değildir. Ambalajın içerisinde bulunan yardımcı materyaller de risk değerlendirmesinin bir parçasıdır. Bu nedenle özellikle çocukların yoğun olarak tükettiği ürünlerde daha büyük uyarılar, dikkat çekici görseller, çocukların kolay açamayacağı tasarımlar ve ürüne entegre edilmiş alternatif oksijen emici teknolojiler üzerinde çalışılması önem taşıyor.
Bu olay bize bir kez daha gösteriyor ki gıda güvenliğinde amaç yalnızca tehlikeyi yönetmek değil, tehlike ortaya çıkmadan önce riski ortadan kaldırmaktır. Çocukların gıda sanabileceği materyaller söz konusu olduğunda, en etkili güvenlik önlemi tüketicinin dikkatine bırakılan uyarılar değil, hatayı baştan önleyen tasarımlardır.
Gıda Mühendisi Nurten Sırma